Informacja dla pacjenta

Co to jest rezonans  magnetyczny  (MR)?

Rezonans magnetyczny (MRI) to nowoczesne i bardzo dokładne badanie, przedstawiające przekroje narządów wewnętrznych człowieka we wszystkich płaszczyznach.  Wykorzystuje się przy nim magnetyczne właściwości atomów, z których składa się ciało pacjenta. Do wykonania badania potrzebne są silne zewnętrzne pole magnetyczne, krótkie impulsy fal radiowych oraz komputer, który zamienia uzyskane informacje na obrazy. Dzięki temu możemy w sposób nieinwazyjny uwidocznić wnętrze człowieka oraz ocenić czynność poszczególnych narządów. Podstawową zaletą badań MR jest ich bezpieczeństwo dla pacjenta. W przeciwieństwie do tomografii komputerowej w MR nie używa się promieniowania rentgenowskiego. Powszechnie uważa się, iż badania MR są badaniami nieinwazyjnymi i nie obciążającymi chorego.

W rezonansie nie ma szkodliwego promieniowania?

W rezonansie nie wykorzystuje się promieniowania jonizującego, a pole magnetyczne. Mimo że natężenie tego pola jest 20-30 tys. razy większe niż grawitacja ziemska, jest ono zupełnie nieszkodliwe dla organizmu człowieka.

Jakie są rodzaje aparatów?

Wykorzystuje się wiele typów magnesów różniących się natężeniem wytwarzanego pola. Im większa moc magnesu, tym lepsze wyniki. Jakość uzyskiwanych obrazów wzrasta wraz z natężeniem stosowanego pola i jest najwyższa w aparatach wysokopolowych. Obecnie w badaniach klinicznych wykorzystywane są aparaty o natężeniu pola magnetycznego od 0,25 T do 3T.

Jedynie aparaty wytwarzające bardzo silne pole magnetyczne pozwalają na wykonywanie dodatkowych badań takich jak spektroskopia, badania czynnościowe czy ultraszybkie badania naczyniowe.

Co to są badania czynnościowe?

Dyfuzja, perfuzja, funkcjonalne badania mózgu, spektroskopia to badania pokazujące czynność organizmu. Za pomocą spektroskopii można bezinwazyjnie określić zawartość metabolitów w  obrębie mózgowia.  Technika ta umożliwia ocenę procesów biochemicznych zachodzących w danej chwili w wybranej części mózgu. W ognisku patologicznym najpierw dochodzi do zmiany metabolizmu, dopiero potem do zmian morfologicznych, które można zobaczyć w diagnostyce obrazowej.  Dzięki spektroskopii można je zauważyć jeszcze na poziomie biochemicznym.

Z kolei funkcjonalny rezonans umożliwia nam ocenę czynności poszczególnych ośrodków w obrębie mózgowia. To o tyle istotne, że można na podstawie tego badania określić, jak przeprowadzić zabieg, aby istotne ośrodki np. mowy, słuchu, zachowane, nie uszkodzone w czasie zabiegu.

Jakie są wskazania do badania rezonansu?

Rezonans charakteryzuje się bardzo wysoką rozdzielnością tkankową i przestrzenną, dzięki czemu widoczne są nawet niewielkie struktury. Praktycznie zbadać można wszystkie narządy ciała człowieka. W zakresie centralnego układu nerwowego wskazań jest bardzo dużo,  są to;

- zmiany nowotworowe i guzy mózgu, rdzenia kręgowego i kanału kręgowego

- choroby demielinizacyjne (np. diagnostyka stwardnienia rozsianego – SM)

- zmiany niedokrwienne mózgu i rdzenia kręgowego, zwłaszcza we wczesnym okresie (pierwszej doby), kiedy zmiany te nie uwidaczniają się w tomografii komputerowej

- choroby zwyrodnieniowe i degeneracyjne np. w choroba Alzheimera

- schorzenia zapalne OUN: wirusowe, bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze

- anomalie i wady naczyń mózgowych – tętniaki, malformacje naczyniowe - (angio-MR)

- diagnostyka obrazowa przysadki mózgowej

Rezonans magnetyczny jest doskonałą metodą badania stawów takich jak staw kolanowy, ramienny, biodrowy, czy skokowy. Główne wskazania do badania obejmują zmiany pourazowe. MR pozwala na nieinwazyjną ocenę więzadeł i ścięgien, łąkotek stawów kolanowych, obrąbka stawowego w stawie ramiennym, chrząstki stawowej, obecności płynu w jamie stawowej. Rezonans magnetyczny jest wykorzystywany także w rozpoznawaniu i ocenie stopnia zaawansowania zmian nowotworowych i zapalnych kości i tkanek miękkich.

MR pozwala również na diagnostykę jamy brzusznej, za pomocą tej metody diagnozować różne schorzenia wątroby czy trzustki. Jest doskonały do diagnostyki narządów miednicy mniejszej –  narządu rodnego u kobiet i gruczołu krokowego u mężczyzn.

 

Czy są choroby, których nie da się zdiagnozować w MR?

Mimo że to doskonała metoda i pozwala zdiagnozować wiele chorób, nie da się przy tej pomocy zobrazować chorób, które nie dają zmian strukturalnych, jak np. choroby psychiczne, takie jak schizofrenia, depresja.

Dlaczego na badanie potrzebne jest skierowanie?

Skierowanie nie jest wymagane, jeśli wykonuje się badanie prywatnie. Ale jest mile widziane, bo na nim zwykle jest rozpoznanie czy też dane kliniczne, które mogą sugerować rozpoznanie. Musimy wiedzieć, z czym pacjent przychodzi, a nie zawsze potrafi sam określić, co powinno być zbadane. W zależności od podejrzenia różna technika badania może być zastosowana.

Jak często można wykonywać badanie MR?

Dlatego że to badanie jest bezpieczne, nie ma żadnych ograniczeń dotyczących częstotliwości wykonywania tego badania. To zależy od wymagań klinicznych.

Jakie są przeciwwskazania do wykonania MR?

Nie ma przeciwwskazań biologicznych, można je wykonać u każdego, bez względu na wiek i stan. Ale są przeciwwskazania związane z obecnością ciał obcych w ciele pacjenta: rozrusznik serca jest bezwzględnym przeciwwskazaniem. Względne przeciwwskazanie to np. protezy stawu biodrowego czy kolanowego, neurostymulatory i jakiekolwiek inne ciała metaliczne w organizmie człowieka. 

Jak radzą sobie pacjenci z klaustrofobią?

Tacy pacjenci  źle znoszą badanie, bo w trakcie badania chory znajduje się w wąskim tunelu. Przed badaniem można zażyć środki uspokajające. Jest też możliwość uśpienia chorego na czas badania. Ważne jest,  że pacjent za pomocą specjalnego przycisku w każdej chwili może skontaktować się z personelem. Jeśli źle się poczuje, badanie będzie przerwane.

Jak się przygotować do badania?

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony pacjenta, ale trzeba zachować pewne zasady. Jeżeli to badanie z kontrastem, 4 godziny wcześniej nie można nic jeść. Pacjent powinien być ubrany w luźne, wygodne ubranie, bo długo będzie przebywał w jednej pozycji. Ubranie powinno być pozbawione metalowych elementów jak guziki, zamki itp. Pasek, zegarek, klucze, telefon komórkowy, kartę kredytową, trzeba zostawić w przebieralni przed wejściem do pomieszczenia skanera, aby zapobiec ich uszkodzeniu.

Kobiety nie powinny wykonywać makijażu (kosmetyki zawierają drobiny metali kolorowych) i używać lakieru do włosów przed badaniem, gdyż może to mieć wpływ na wytwarzanie obrazu i zafałszowanie wyniku. 

Osoby stale przyjmujące leki powinny je zażyć w dniu badania o zwykłej porze.

Należy zabrać ze sobą wyniki wcześniejszych badań obrazowych (zdjęcia i opisy) oraz dokumentację z przebiegu leczenia (karty informacyjne, wypisowe).

Jak wygląda badanie?

Pacjent najpierw dostaje ankietę do wypełnienia. Potem idzie do przebieralni, gdzie zostawia wierzchnie ubranie i swoje rzeczy. Wchodzi do pomieszczenia z MR, kładzie się na stole i wjeżdża do wnętrza skanera. Badanie  jest bezbolesne, trwa od kilkunastu do kilkudziesięciu minut, w tym czasie pacjent nie powinien się poruszać. Ważna jest wygodna pozycja, gdyż pacjent do końca badania powinien pozostać w bezruchu.

 

 

Opracowała Dr n. med. Bożena Kubas