Zastosowanie badania PET w onkologii

Zastosowanie badania PET w onkologii

 

  1. Główne cele obrazowania metodą PET
    1. Początkowa ocena stadium zaawansowania nowotworu
    2. Ocena odpowiedzi na zastosowane leczenie
    3. Ocena wznowy choroby nowotworowej
    4. Znaczenie prognostyczne w leczeniu

       

  2. Wskazana onkologiczne do badań PET z użyciem 18F-FDG
    1. Rak płuca
      • Ocena charakteru pojedynczego guzka płuca (wielkości >1cm) rozpoznanego na podstawie CT lub rtg klatki piersiowej- czułość/swoistość badania 97%/78%
      • Ocena stadium zaawansowania nowotworu (głównie dotyczy niedrobnokomórkowego raka) szczególnie u pacjentów z niepowiększonymi węzłami śródpiersiowymi (<1cm) w badaniuCT ( kryteria CT do rozpoznania meta do węzłów chłonnych to węzły > 1cm co daje tylko 45% czułość metody w wykrywaniu meta; natomiast czułość badania PET wynosi 80-90%)
      • Wykrywanie wznowy choroby
    2. Międzybłoniak opłucnej (Mesothelioma)
      • Różnicuje zmiany łagodne ze złośliwymi ( meta z płuc, piersi, jajnika, prostaty, nerek, mięsaka, pierwotna zmiana neo opłucnej) poprzez ocenę stopnia metabolizmu FDG
      • Wskazuje na optymalne miejsce wykonania biopsji opłucnej zajętej procesem rozrostowym pokazując najbardziej aktywną tkankę rozrostową
    3. Rak jelita grubego
      • Ocena stadium zaawansowania nowotworu (głównie odległych przerzutów, szczególnie do wątroby) bezpośrednio po wstępnym rozpoznaniu histopatologicznym
      • Ocena ewentualnej wznowy w przypadku wzrostu markera CEA lub niejednoznacznych wyników badań obrazowych
    4. Chłoniak Hodgkina (HL) i chłoniaki nie-Hodgkinowskie (NHL)
      • Ocena stadium zaawansowania choroby przed leczeniem (badanie ma wyższą czułość od badania CT i MR szczególnie w przypadku zajęcia przez chorobę szpiku kostnego)
      • Wczesna (po1-3 cyklach chemii) ocena odpowiedzi na leczenie. Badanie to pozwala na różnicowanie choroby resztkowej od aktywnego procesu rozrostowego
      • Wykrywanie nawrotu choroby
    5. Rak piersi
      • Ocena wieloogniskowego raka oraz ocena ewentualnej wznowy u pacjentów z „gęstym” sutkiem
      • Ocena stopnia zaawansowania choroby u pacjentów z potencjalnie rozsianym procesem nowotworowym przed włączeniem terapii
      • Ocena odpowiedzi na leczenie chemioterapeutyczne lub detekcja ewentualnej miejscowej wznowy lub przerzutów odległych u pacjentów, gdzie inne techniki obrazowe nie były wystarczająco pomocne
    6. Nowotwory głowy i szyi
      • W rozpoznawaniu przerzutów do węzłów chłonnych szyi (szczególnie do niepowiększonych węzłów chłonnych <1cm) oraz przerzutów odległych
      • Ocena odpowiedzi na radioterapię i chemioterapię
      • Ocena wznowy choroby nowotworowej (2-3 miesiące po zakończeniu leczenia z uwagi na obecność zwiększonego wychwytu FDG wzmianach pooperacyjnych i popromiennych)
      • Planowanie radioterapii z dokładnym określeniem objętości napromienianej
    7. < > tarczycy
      Ocena w kierunku ewentualnej wznowy raka u pacjenta z podwyższonym stężeniem tyreoglobuliny przy negatywnej scyntygrafii jodowej całego ciała
    8. Monitorowanie leczenia raka rdzeniastego tarczycy z utrzymującymi się podwyższonymi wartościami stężenia calcytoniny w surowicy w przypadku prawidłowego obrazu scytntygraficznego z użyciem 99mTc-Tektreotydu
    9. < > narządu rodnego
      Rak szyjki macicy
      • Ocena regionalnych węzłów chłonnych u chorych ze wstępnym rozpoznaniem raka szyjki macicy; ocena odpowiedzi na leczenie; wykrywanie wznowy
    10. Rak błony śluzowej macicy
      • Ocena regionalnych węzłów chłonnych i narządów j. brzusznej oraz wykrywanie wznowy
      • Ograniczona wartość badania we wstępnej ocenie głębokości naciekania endometrium
      • Fałszywie dodatnie wyniki- włókniaki macicy i jajniki w okresie okołoowulacyjnym
    11. Rak jajnika
      • Ocena stopnia zaawansowania choroby oraz wykrywania wznowy w przypadku wzrostu Ca-125 (ważna znajomość cyklu płciowego z powodu fizjologicznego wzrostu FDG w janikach w okresie okołoowulacyjnym)
    12. Nowotwory złośliwe jąder
      • Wykrywanie odległych przerzutów
      • Ocena stadium zaawansowania oraz ocena wznowy nowotworu (wyjątek-dojrzałe potworniaki)
    13. < >
      Ocena stadium zaawansowania (w niektórych typach mięsaków czułość badani wyższa od badania scyntygraficznego z MDP-Tc99m)
    14. Ocena odpowiedzi na leczenie (ocena skuteczności po 1-3 cyklach chemioeterapii)
    15. < >
      Diagnostyka przerzutów odległych (natomiast ocena lokalnych węzłów chłonnych cechuje się dużą swoistością ale niską czułością dlatego też lepsza jest metoda mapowania węzła wartownika przy użyciu gamma-kamery z późniejszym badaniem hist-pat.)
    16. Ocena wznowy nowotworu
    17. Rak przełyku
      • Wstępne rozpoznanie zaawansowania raka przełyku
      • Ocena skuteczności terapii oraz ewentualnej wznowy
    18. Inne nowotwory układu pokarmowego
      • Wstępna diagnostyka różnicowa nieprawidłowych zmian w trzustce i wątrobie (wysoka czułość i swoistość badania szczególnie w przypadku użycia skanera PET/MR)
    19. Guzy neuroendokrynne
      • Ocena stopnia zaawansowania nowotworu oraz wznowy niskozróżnicowanych guzów neuroendokrynnych przed leczeniem z prawidłowymi obrazami scyntygraficznymi z 131I/123I-MIBG lub 99mTc-oktreotydem/68Ga-DOTATOC/18F-FDOPA
    20. Nowotwory złośliwe OUN
      • Ocena stopnia złośliwości histologicznej nowotworu
      • Ustalenie rokowania- wysokie gromadzenie FDG w guzie stanowi zły czynnik rokowniczy
      • Planowanie biopsji guza mózgu- wskazanie najbardziej hipermetabolicznej (złośliwej) części nowotworu
      • Różnicowanie masy martwiczej z pozostałą częścią nowotworu np. po operacji, radioterapii
      • Monitorowanie odpowiedzi na leczenie ocena wznowy po leczeniu

         

  3. Pozostałe radioznaczniki używane w badaniu PET mające zastosowanie w diagnostyce onkologicznej
    1. 11C- Metionina, 18F-Tyrosyna (FET)- radioznaczniki te charakteryzują się niskim gromadzeniem w mózgu i w tkance zmienionej zapalnie
      • Zróżnicowanie żywych tkanek nowotworu z martwicą pooperacyjną, popromienną
      • Ocena wielkości i zasięgu glejaka w celu określenia stopnia zaawansowania choroby lub ocena wznowy (szczególnie w glejakach wysokozróżnicowanych z niskim wychwytem FDG)
      • Lokalizacja guzów przytarczyc (gruczolak i rak)
    2. C- Cholina, 18F- Cholina oraz 11C-octan
      Ocena stopnia zaawansowania choroby w raku prostaty, szczególnie w przypadku niejednoznacznych wyników w innych metodach obrazowych
    3. Ocena wznowy raka prostaty w przypadku nagłego wzrostu PSA
    4. Kwalifikacja do przeszczepu wątroby lub innego radykalnego leczenia u pacjentów z rakiem wątroby
    5. Ga-PSMA- antygen błony komórkowej komórek raka stercza
      Diagnostyka raka stercza (wykazuje lepszą czułość w wykrywaniu zmian meta niż badanie z 11C-choliną)
    6. Ga- DOTATOC / DOTATATE
      Stopień zaawansowania oraz ocena wznowy guzów NET
    7. Ocena odpowiedzi na leczenie
    8. F-FluoroDOPA
      Diagnostyka guzów NET (szczególnie rakowiaka)
    9. Diagnostyka wrodzonego hiperinsulinizmu
    10. Diagnostyka glejaków a także choroby Parkinsona
    11. I-MIBG
      Diagnostyka pheochromocytoma, neuroblastoma, ganglioneuroma, rakowiaka, raka rdzeniastego tarczycy
    12. FNa
      Diagnostyka łagodnych i złośliwych chorób kości (większa czułość oraz krótszy czas oczekiwania na badanie po podaniu radioznacznika w porównaniu do badania 99mTc-MDP; 15-30minut po 18FNa i 2-3h po 99mTc-MDP
    13. F-FLT (fluoro-L-tymidyna)- marker proliferacji komórek  < >romadzi się także w zmianach zapalnych
      Ocena odpowiedzi na leczenie (wcześniejszaniż w przypadku FDG)
    14. Wykrywanie m.in guzów płuca,OUN oraz różnicowanie glejaków z niskim i wysokim stopniem złośliwości
    15. I-cG250- p/ciało skierowane przeciwko antygenowi- anhydraza węglanowej IX ulegającej nadekspresji w raku janokomórkowym
      Przedoperacyjna identyfikacja typu guza nerki
    16. F-MISO (pochodne nitroimidazolu); 62Cu-ATSM ( pochodne nitromidazolu)
      ocena stężenia tlenu w guzach nowotworowych (hipoksja powoduje oporność na radioterapię oraz niektóre rodzaje chemioterapii)
    17. F-florbetapir (Amyvid)/ 18F-florbetaben/ 18F-flutemetamol
      Stosowany w obrazowaniu mózgu w celu ustalenia czy są obecne znaczne ilości blaszek beta-amyloidowych występujących u osób cierpiących na różnego rodzaju demencje ( ch. Alzheimera, otępienie z ciałami Lewy’ego,, demencja związana z ch. Parkonsona)
    18. Ujemny wynik wskazuje na niewielką ilość blaszek amyloidowych co oznacza niewielkie prawdopodobieństwo, że pacjent cierpi na ch. Alzheimera
    19. Wynik dodatni nie jest wystarczający do postawienia rozpoznania ch Alzheimera, gdyż w innych demencjach mogą być znaczne ilości blaszek amyloidowych
    20. F16α-17β-fluoroestradiol (FES)- diagnostyka ekspresji receptorów estrogenowych
      Prognozowanie odpowiedzi na leczenie endokrynne raka sutka